WORLDEXPLORER     

Siteoverzicht
Email
Homepage
    

Rubriek : De mens - algemeen

Het antwoord van de kerk : de contra-reformatie

De sterke verbreiding van het protestantisme maakte in de rooms-katholieke kerk diepe indruk. De curie, de pauselijke regering te Rome, liet in het begin duidelijk verstek gaan. De activiteiten tegen de hervorming gingen veeleer uit van het bolwerk van de rooms-katholieke rechtzinnigheid : Spanje. Gian Pietro Caraffa was lid van een oude vooraanstaande familie in Napels. Hij was lange tijd gezant van de paus aan het hof van de rooms-katholieke koningen Ferdinand en Isabella geweest. Zelf streng, ijverig en vurig van karakter, had de Spaanse geest indruk op hem gemaakt. Toen hij bisschop van Chieti of Theatie in het Abruzzengebergte in ItaliŰ was geworden, richtte hij samen met Cajetanus in 1524 de Orde van de Theatijnen op. De theatijnen vatten de regel van de armoede zeer ernstig op. Ze legden zich vooral toe op het horen van de biecht en het houden van preken. Aldus hoopten ze de mensen tot nieuwe vroomheid te brengen en de ketterij te bestrijden. De in 1528 opgerichte Orde van de Capucijnen slaagde er metterdaad in brede lagen van de bevolking te bereiken.
Met de Nederlander Adrianus VI (1522-1523) kwam er een man op de Heilige Stoel die van de beste bedoelingen bezield was. Maar hij stond te ver van de wereld af om een bijdrage aan de contra-reformatie te kunnen leveren. Paus Paulus III (1534-1549) was nog op en top een wereldlijke heerser, die zich uitvoerig met de wereldse politiek bezighield. De contra-reformatie begon echter ook al in Rome sterker te worden. Onder invloed daarvan kwam er een reorganisatie van de Inquisitie tot stand en werd het kardinaalscollege hernieuwd. Tevens werd het Concilie van Trente begonnen en de nieuw opgerichte Orde van de Jezu´eten werd goedgekeurd. Het was deze orde, die in de tijd van de contra-reformatie (1555-1698) een zeer belangrijke rol zou gaan spelen.
De stichter van de jezu´etenorde was de Spaanse edelman Ignatius of Don Inigo van Loyola (1491-1556). Toen hij dertig jaar oud was, werd hij tijdens een gevecht zwaar gewond. Daarna was hij lange tijd aan het ziekbed gekluisterd. Intussen probeerde hij de tijd te doden met het lezen over het leven van heiligen. Ignatius raakte over wat hij las aan het nadenken en kwam er steeds meer van onder de indruk. Tenslotte nam hij het besluit zijn verdere leven te wijden aan de geestelijke strijd, de strijd voor de godsdienst. Na zijn genezing ondernam hij een bedevaart naar Jeruzalem. Daar liet hij zijn ridderkleren in een kapel achter. Zijn kleding bestond toen nog slechts uit een zak die door een touw bijeengehouden werd. Hij leefde alleen nog maar van wat andere mensen hem wilden geven. Al reizend groeide bij Ignatius de gedachte een nieuwe orde te stichten die niet alleen in heiligheid, maar ook in wetenschappelijke kennis de godgeleerden zou overtreffen. Dus ging hij ook hard studeren, in Alcala en Salamanca. Zijn instelling en zijn gedrag wekten alom bewondering. Spoedig kreeg hij volgelingen. De Inquisitie vond hem echter verdacht. Daarom vertrok Ignatius uit Spanje naar Parijs. Daar studeerde hij verder en behaalde hij een graad in de wijsbegeerte. Daarop vormde zich een kleine kring van gelijkgestemden rondom hem, die zich verbonden door een plechtige belofte om hetzij de moslims te gaan bekeren, hetzij de paus hun diensten aan te bieden. In Rome werd Ignatius door paus Paulus III welwillend ontvangen. Op 7 september 1540 werd de nieuwe orde goedgekeurd. De drie oude geloften van de monniken, namelijk kuisheid, armoede en gehoorzaamheid, werden uitgebreid met een vierde : onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan de paus.
De organisatie van de jezu´etenorde was op militaire leest geschoeid. De leden waren in rangen en klassen verdeeld. De tucht was er buitengewoon streng. De orde was de Compagnie van Jezus, in het Latijn de Societas Jeus, en de leden waren haar soldaten. De wetenschappelijke studie nam een zeer belangrijke plaats in. De orde heeft in de loop van de tijd tal van uitnemende geleerden in haar gelederen geteld. Om toch met het rooms-katholieke geloof hecht verbonden te blijven, moest ieder lid zich een vaste tijd wijden aan bepaalde geloofspunten. Dat wil zeggen hij moest er zich op concentreren, erover nadenken en bidden om inzicht.
De jezu´eten hebben in de contra-reformatie en ook nog lang daarna een ongelooflijk belangrijke rol gespeeld. Ze werden namelijk de biechtvaders van vorstelijke personen of namen de leiding van het onderwijs aan kinderen van rijke en adellijke ouders op zich. Maar altijd werkten alle leden slechts naar ÚÚn doel toe : vergroting van de macht van de orde en van de rooms-katholieke kerk. Dat ze daarbij ook minder hoogstaande methoden gebruikten, bijvoorbeeld om een rooms-katholieke troonpretendent in een protestants land in het zadel te helpen, heeft hen wel een minder gunstige naam bezorgd.
De strijd tussen het protestantisme en het rooms-katholicisme was intussen nog lang niet beslecht. De zoon van Hendrik VIII, Eduard VI (1547-1553) die uit het huwelijk met Jane Seymour was geboren, ging veel verder de weg van het protestantisme op dan zijn vader. De leer van de anglicaanse kerk werd sterk calvinistisch, al bleven de rooms-katholieke eredienst en het bisschoppelijk bestuur grotendeels gehandhaafd. De vroege dood van de jonge koning werd door de protestanten in Engeland zeer betreurd. Maar de rooms-katholieken vestigden al hun hoop op Maria, de dochter uit het eerste huwelijk van Hendrik VIII. Zij regeerde van 1153 tot 1559. Ze was zo vol vuur om het rooms-katholicisme te herstellen, dat er een samenzwering tegen haar werd gesmeed. Men wilde haar dwingen haar rooms-katholieke raadslieden te ontslaan en af te zien van haar voorgenomen huwelijk met de 'allerkatholiekste koning' van Spanje, Filips II.
De samenzwering lekte echter uit. De koningin liet schuldigen en mogelijke schuldigen zo zwaar vervolgen, dat ze zich de bijnaam van Bloody Mary of Bloedige Maria verwierf. Ook daarna deed ze deze naam bij de kettervervolging alle eer aan. Tot geluk van de Engelsen regeerde Maria slechts kort. Elizabeth, de dochter van de onthoofde Anna Boleyn, volgde haar op. Daar de rooms-katholieken haar als een onwettige vorstin beschouwden, werd ze protestant.
(foto : een gravure met de stichter van de Jezu´etenorde)
 


Klik hier om deze pagina als je startpagina in te stellen !

Google
 
Web www.worldexplorer.be
www.infoblog.be
© 2006 - WorldExplorer