WORLDEXPLORER     

Siteoverzicht
Email
Homepage
    

Rubriek : Dier - algemeen

De werelddelen drijven op enorme vloeren

Als men ijzervijlsel op een stukje karton strooit en men houdt daar een magneet onder, dan rangschikken de ijzerdeeltjes zich onmiddellijk volgens een patroon dat de lijnen van het krachtveld van de magneet laat zien. Onze aarde gedraagt zich ook al een kolossale magneet en heeft, net als de magneet onder het ijzervijlsel, een krachtveld. Als er nieuw gesteente wordt gevormd, rangschikken magnetische deeltjes in dat zich vormende gesteente zich volgens een patroon, op dezelfde manier als bij het ijzervijlsel.
Men weet als sinds de zeventiende eeuw dat het magnetische veld van de aarde aan langzame veranderingen onderhevig is. Dat gebeurt onder invloed van de magnetische noordpool, die zich ten opzichte van de aardas langzaam verplaatst. Nadere bestudering van het aardmagnetisme heeft in het begin van de twintigste eeuw tot opzienbarende ontdekkingen geleid. Zo moet gedurende verschillende perioden in de geschiedenis van de aarde de magnetische hoedanigheid, de polariteit, van de noordpool en de zuidpool zich hebben omgewisseld. Dit vreemde feit, waarvoor nooit een bevredigende verklaring is gevonden, gaf de voorstanders van de theorie van de uit elkaar gedreven werelddelen een machtige troef in handen.
In 1955 werd een deel van de bodem van de Atlantische Oceaan in kaart gebracht. Dat gebeurde door een magnetische detector over de bodem te slepen. Tot grote verbazing van de onderzoekers ontdekten ze dat de bodem bestond uit banen van afwisselende polariteit. Maar tevens bleek, dat het patroon van die banen aan de andere kant van de oceaan tegengesteld was aan de reeds onderzochte overkant van de Atlantische Oceaan. Het midden werd gevormd door de Atlantische Rug, een bergketen die zich onder water uitstrekt en die duidelijk het midden vormt van die tegengestelde bodembanen.
Intussen had het onderzoek van de stukjes oceaanbodem uitgewezen, dat aan beide zijden van die bergrug uit de bodem voortdurend vloeibaar gesteente in de oceaan komt. Als dat gesteente afkoelt, wordt een deel van het patroon van het aardse magnetische veld als het ware in die steen vastgelegd. Op die manier groeit de oceaanbodem twee cm. per jaar aan. Dat gebeurt naar men aanneemt al ongeveer tweehonderd miljoen jaar. Alle oceanen hebben dergelijke onder water liggende bergruggen waarlangs vloeibaar gesteende uit het binnenste van de aarde naar buiten vloeit.
Breidt de wereld zich nu als gevolg van die groeiende oceaanbodem uit ? Geologen (aardkundigen) geloven dat niet. Ze menen dat de oceaanbodem elders in gelijke mate afneemt en weer in de vloeibare massa van de aardkern wordt opgenomen. Die theorie over de duidelijke beweging van de oceaanbodem, samen met de theorie van de drijvende werelddelen, heeft geleid tot de theorie van de 'tectonische platen' : gigantische vloeren waarop de vastelanden drijven. Vandaar is het geen grote stap naar de verklaring van de verspreiding van dierlijk leven.
Volgens deze opvatting is de vaste steenmassa die de aardkorst vormt, opgebouwd uit een aantal vaste of tectonische platen of vloeren, die voortdurend langzaam in beweging zijn en die op de vloeibare of halfvloeibare laag daaronder drijven.
Hetzelfde zou het geval zijn met de bodem van de oceanen, waarvan de tectonische platen minder dik zijn dan die waarop de werelddelen drijven. Soms schuiven deze platen tegen elkaar en ontstaan er breuken, waardoor hetere steenlagen naar boven worden geperst.
Men neemt aan dat de tectonische platen onafhankelijk van elkaar bewegen. Ze kunnen naar elkaar toedrijven of van elkaar afgaan. Ze kunnen ook tegen elkaar botsen. Als twee van die platen over elkaar schuiven, wordt de onderste plaat diep weggedrukt. Dan ontstaat er een groef of een breuk in de aardkorst. Als het gaat om platen van de oceaanbodem, wordt aangenomen dat de onderste plaat smelt, als gevolg van de hitte in de benedenlagen van het aardoppervlak. Dit kan aanleiding geven tot vulkanische uitbarstingen. Het verklaart meteen de ketens van vulkanen die bij dergelijke breuken in de aardbodem zijn ontstaan. In de Stille Oceaan bevinden zich verschillende vulkaanketens op de breukvlakken. Botst een oceaanplaat met een tectonische plaat waarop een werelddeel drijft, dan wordt die oceaanplaat weggedrukt en ontstaat er dichtbij de kust van dat werelddeel een breukvlak. Daarbij kan zo'n geweldig grote druk ontstaan, dat op het desbetreffende werelddeel nieuwe bergen worden gevormd. Het Andes-gebergte in Zuid-Amerika is op een dergelijke manier gevormd en het is nog steeds aan veranderingen onderhevig.
Als twee tectonische platen waarop werelddelen drijven, ofwel continentale platen, tegen elkaar botsen, wordt geen van de twee platen naar beneden gedrukt. Er ontstaat dan zo'n grote druk, dat de aarde ter plaatse omhoogkomt en langzaam maar zeker een hoge bergrug vormt. Vanuit dit gezichtspunt wordt aangenomen dat vele miljoenen jaren geleden het Himalaya-gebergte werd gevormd door botsing van de continentale plaat waarop AziŽ rust met die waarop India drijft. Aardschokken en vulkanische uitbarstingen zijn altijd het gevolg van botsingen tussen dergelijke tectonische platen.
 


Klik hier om deze pagina als je startpagina in te stellen !

Google
 
Web www.worldexplorer.be
www.infoblog.be
© 2006 - WorldExplorer