WORLDEXPLORER     

Siteoverzicht
Email
Homepage
    

Rubriek : De mens - algemeen

Het nieuwe mensbeeld

Ieder tijdperk heeft zijn eigen type volmaakte mens, waaraan de andere, minder volmaakte stervelingen een voorbeeld nemen of zouden moeten nemen. De ideale mens bij de oude Romeinen had heel veel 'virtus', dat wil zeggen : dapperheid, trouw en vaderlandsliefde. Het ideale voorbeeld voor de middeleeuwse mens was de heilige, die men - omdat heiligheid zo moeilijk te bereiken was - niet navolgde, maar vereerde. De voornaamste dragers van de renaissance waren de kunstenaars en de geleerden. Voor hen was de 'uomo universale', de universele of algemene mens, het ideale type. Zo iemand kon eigenlijk van alles : gedichten maken, uitvindingen doen, schermen, paardrijden en alles wat een man verder waardig was. Dit ideaal was natuurlijk voor bijna iedereen onbereikbaar, maar daarom mocht men er nog wel naar streven. Wie ook daarvan maar liever afzag, kon nog altijd een 'uomo singolare' een enkelvoudige mens worden. Dat was iemand die op één gebied werkelijk de allerhoogste top had bereikt, maar die daarnaast over allerlei andere dingen toch aardig kon meepraten.
Een man die het ideaal van de universele mens toch wel heel dicht heeft benaderd, is ongetwijfeld Leonardo da Vinci geweest. In 1452 in Vinci geboren, kwam hij al vroeg als leerling in het atelier van de beroemde schilder en beeldhouwer Verrocchio. Na 1477 kreeg hij verscheidene opdrachten van Lorenzo de Prachtlievende, dit tot het bankiersgelsacht De Medici behoorde. De leden van deze familie traden als ware kunstbeschermers op. Leonardo heeft voor vele opdrachtgevers en op talloze plaatsen gewerkt, vaak onder de druk van jaloezie en afgunst. In 1515 ging hij naar Frankrijk, waar hij op uitnodiging van koning Frans I op het kasteel van Amboise kon werken. Daar overleed hij in 1519. Helaas is van zijn schilderkunst maar weinig, en van zijn beeldhouwkunst vrijwel niets meer over.
De schriftelijke nalatenschap van deze universele mens laat ons echter zien met wat hij in zijn leven allemaal is bezig geweest. Bouwwerken, stedebouw, vestingbouw, waterwerken, strijdwagens die een soort voorlopers van de moderne pantserwagens waren, kanonnen met vele lopen, parachutes, een apparaat om te vliegen, een duikersuitrusting, alle mogelijke tandwielen, teveel om op te noemen. Hij heeft zich ook uitvoerig bezig gehouden met de anatomie van het menselijk lichaam. Dit was door de kerk streng verboden. Leonardo moest in het diepste geheim en met de grootste moeite lijken kopen van ongure individuen. Van zijn ontleedkundige studies heeft Leonardo zorgvuldig tekeningen gemaakt.
Zoals reeds eerder naar voren is gebracht, maakte de mens van de renaissance zich nadrukkelijk los van allerlei groeperingen, in het bijzonder ook van de kerk. Deze verwereldlijking bracht ook een loslaten van bepaalden zedelijke gedragsregels met zich mee. De mens ging zelf bepalen waar zijn grenzen lagen. Hij liet deze niet langer vaststellen door de geestelijkheid. Deze kant van het nieuwe mensbeeld sleepte een groot aantal geestelijken evenzeer mee als de leken. Maar in Florence leefde de overijverige monnik Girolamo Savonarola (1452-1498), die in 1491 prior van het dominicaner klooster San Marco werd. Hij trad al spoedig naar buiten op als boetprediker en drong met klem aan op een radicale hervorming in het zedelijk en staatkundig leven van Florence. Hij wist de verbanning van Pietro II de Medici uit de stad tot stand te brengen. Daarna werd hij het hoofd van de Democratische Partij. De machtige Aristocratische Partij verbond zich toen met de franciscaner monniken. Het staatsbestuur werd in democratische zin omgebogen. Maar ook werden strenge straffen uitgevaardigd tegen wat Savonarola als zondig beschouwde. Tal van herbergen werden gesloten. De lichte vrouwen werden de stad uitgejaagd. De schouwburgen kwamen leeg te staan. De aanhangers van de fanatieke dominicanen drongen zelfs de huizen binnen om er prikkelende schilderijen, kaartspelen en muziekinstrumenten weg te halen. Het is duidelijk dat het aantal vijanden van Savonarola sneller toenam dat het getal van zijn onaangename maatregelen.
Ook de paus werd verontrust. Hij bood de monnik de kardinaalshoed aan, maar deze weigerde tot zijn schade, want zijn vijanden voelden zich toen sterker. Staatkundig was het optreden van Savonarola ook hier niet altijd geslaagd. De franciscanen achtten het ogenblik gekomen om tot daden over te gaan.
Ze eisten dat de dweper door een godsoordeel zou bewijzen dat hij inderdaad door God geroepen was. Maar de franciscanen en de dominicanen konden het over de plechtigheden die bij de vuurproef in acht genomen moesten worden, niet eens worden. Dit was niet naar de zin van het volk. Het drong het dominicaner klooster binnen en stak het in brand. Savonarola en zijn aanhangers werden gevangen genomen en voor een rechtbank geleid. Op de pijnbank gelegd bekende hij alles wat men maar wilde, maar daarna herriep hij alles weer. Toen zond de paus twee geestelijke rechters. Dat hielp : de rechtbank veroordeelde Savonarola tot de brandstapel. Op 23 mei 1498 werd het vonnis voltrokken.
(foto : een fragment van Leonardo's schilderij De Verkondiging)
 


Klik hier om deze pagina als je startpagina in te stellen !

Google
 
Web www.worldexplorer.be
www.infoblog.be
© 2006 - WorldExplorer

Bezoek ook: www.infoblog.be
Meer weten over gezondheid? --> http://gezondheid.infoblog.be
Meer weten over huisdieren? --> http://huisdieren.infoblog.be