WORLDEXPLORER     

Siteoverzicht
Email
Homepage
    

Rubriek : De mens - algemeen

Frankrijk en het 'Oude Stelsel'

Frankrijk heeft in de achttiende eeuw op intellectueel gebied grote denkers en schrijvers voortgebracht. De Verlichting in West-Europa zou zonder de Franse bijdrage eenvoudig niet denkbaar zijn geweest. De sociale, economische en politieke opbouw van Frankrijk was echter verstard en vastgelopen. De scheiding tussen de drie standen, de geestelijkheid, de adel en de burgerij, was nog altijd scherp. Het stedelijke gildensysteem en het mercantilisme stonden de economische vooruitgang in de weg. En in politiek opzicht bleven zowel Lodewijk de Vijftiende (1715-1774) als Lodewijk de Zestiende (1774-1792) vasthouden aan hun absolute macht. Van enige vorm van verlicht despotisme in hun regering was er zelfs geen sprake. Deze hele oude en verouderde maatschappij wordt het 'Ancien Régime' of het 'Oude Stelsel' genoemd. Lodewijk de Vijftiende, stond tot 1726 onder regentschap van Filips, hertog van Orléans. Ook daarna was hij weinig zelfstandig.
Tot 1743 had kardinaal De Fleury de touwtjes in handen. Na diens dood wilde de koning zelf regeren, maar hij miste er eenvoudig de kracht voor. Minnaressen en gunstelingen beïnvloedden het regeringsbeleid. De bekendste minnares van Lodewijk de Vijftiende was Madame d'Etioles. Deze dame was knap, charmant, beminnelijk en zeker niet dom. Zij deed haar uiterste best om bij de koning op te vallen. Ze slaagde in haar opzet en kreeg haar kamers naast die van Lodewijk de Vijftiende. Door een familielid liet de geliefde van de koning haar man weten, dat ze niet meer bij hem terugkwam. Deze echter schreef zijn overspelige echtgenote een brief en smeekte haar, naar huis te komen. Zij moest er een beetje om lachten. Ze liet de brief lezen door de koning, die fijntjes opmerkte dat ze toch wel een zeer edel denkend man had. Het hof was zeer slecht te spreken over de nieuwe minnares van de koning. Ze kwam immers uit de Derde Stand, was van burgerlijke afkomst. Dat was voor de koning geen probleem. Hij maakte haar tot markiezin van Pompadour en onder die naam is ze verder bekend gebleven.
Nadat de Oostenrijkse Successie-oorlog in 1748 was geëindigd, begon voor Frankrijk de eigenlijke heerschappij van Madame de Pompadour. De regering werd langzamerhand in zo vergaande mate aan haar overgelaten, dat deze over de staatsgelden kon beschikken en naar believen ministers kon aanstellen of ontslaan. Het ontlokte Frederik II van Pruisen de uitspraak dat 'in Frankrijk de onderrok heerste'. Die heerschappij bracht soms zelfs de slappe en willoze koning ertoe, in het geheim een briefwisseling te onderhouden met gezanten van de Franse buitenlandse hoven. Vaak kwamen er van hem bevelen die heel anders luidden dan die van de ministers.
De eerzuchtige markiezin de Pompadour wenste aan het Franse hof behandeld te worden met alle eer, die eigenlijk alleen toekwam aan vorstelijke personen. Ook hierin gaf Lodewijk de Vijftiende toe. Zo kon het gebeuren dat de koningin en de kroonprins, vrouw en zoon van Lodewijk XV, markiezin de Pompadour in het openbaar moesten omhelzen en kussen. Bij één van die gelegenheden stak de kroonprins zijn tong uit. Hij werd voor straf een tijdje van het hof verbannen. Om de koning in haar ban te houden, liet de markiezin zelfs een harem in de tuin van Versaillies bouwen.
Het land zelf verkeerde intussen in een bijzonder slechte economische situatie. Omstreeks 1750 was er in Frankrijk bijna geen geld meer in omloop. Uitgestrekte landerijen werden niet meer bebouwd. Handel en nijverheid verkeerden in een betreurenswaardige toestand. De regering deed er niets aan. Toen Lodewijk de Vijftiende in 1774 overleed, juichte het volk in Parijs van hoog tot laag.
Lodewijk de Zestiende, de kleinzoon van Lodewijk de Vijftiende, was een goedhartig en vriendelijk man. Vergeleken bij zijn grootvader was hij als nieuwe koning een verbetering. Helaas was hij een weinig wilskrachtig figuur en had hij noch het inzicht in, noch de belangstelling voor de zaken van de staat. De eerste paar jaar van zijn regering had hij in Turgot een niet onbekwame minister. Diens hervormingen pakten echter niet altijd goed uit en zijn bezuinigingen werden niet gewaardeerd. Al in 1776 werd Turgot ontslagen en sindsdien ging het met Frankrijk bergaf.
 


Klik hier om deze pagina als je startpagina in te stellen !

Google
 
Web www.worldexplorer.be
www.infoblog.be
© 2006 - WorldExplorer